De Tijdloze 50

De stemmen zijn geteld. Laat één ding duidelijk zijn, dit is niet het zoveelste doorslagje van een top 50. Dit is onze top 50 van tijdloze spellen, van klassiekers. Spellen die al minstens 10 jaar op de teller hebben en die, ondanks hun leeftijd, kunnen blijven boeien, kunnen blijven opboksen tegen al het nieuwe en jonge geweld dat blijft uitkomen.

Deze lijst moet vooral een herinnering zijn, zowel voor ouwe rotten als voor nieuwe spelers. De cult of the new mag dan wel de bovenhand halen tegenwoordig (crowdfunding en spellenbeurzen spelen daar handig op in), af en toe is het leuk om eens terug te kijken, om te (her)ontdekken hoeveel steengoede spellen er meer dan een decennium geleden al op de markt waren. Net daarom stemmen we een top 50, net daarom organiseren we een spelavond vol klassiekers.

Een kleine kanttekening: om een tijdloze 50 te stemmen, zijn wij een kleine vereniging. De lijst is dus duidelijk getekend door onze spelers en toont zichtbaar de persoonlijke voorkeuren van onze spellenclub. Dat mag, dat is goed, want net op die manier is de lijst leuk en onvoorspelbaar en komen ook minder bekende spellen onder de aandacht. Geen Puerto Rico op kop dus, dat tipje van de sluier kan ik al oplichten. Maar wat staat er nu eigenlijk allemaal in onze Tijdloze 50?

50. Brass
49. Get Bit
48. Formula Dé
47. Pitchcar
46. Puerto Rico
45. El Grande
44. (Kolonisten van) Catan
43. Puerto Rico: Het kaartspel (San Juan)
42. Australia
41. Le Havre

Brass bengelt onderaan, maar haalt wel vlotjes de Tijdloze 50. Daar is de nieuwe deluxe-versie, aangekondigd op Kickstarter, wellicht een van de onderliggende redenen. Mochten we eenzelfde stemming houden net na de levering, dan vermoed ik dat Brass gelijk een stuk hoger zou eindigen.

We hebben meteen enkele grote klassiekers tussen 50 en 41: Puerto Rico in zowel bord- als kaartspel, El Grande, Catan en Le Havre. Deze kleppers scoren zowat overal goed en zijn allerminst een verrassing. Wat misschien wel verrast is dat ze toch wat onderaan bengelen.

Leuk is dat een partyspelletje als Get Bit de tijdloze 50 haalt. Misschien is het lugubere thema en de gimmick van de haai wel de oorzaak. Ook verrassend (voor mij dan toch) is het succes van twee racespellen: Formula Dé en Pitchcar. Dat opent helemaal perspectieven voor een clubcompetitie die we in het najaar willen opstarten.

40. Bang!
39. Betrayal at House on the Hill
38. Risk
37. Shadows over Camelot
36. Torres
35. Java
34. Ave Caesar
33. Twilight Imperium
32. Wizard
31. Colosseum

Het eerste jeugdsentiment duikt op: Risk! Het zal niet de laatste keer zijn dat nostalgie en sentiment spellen in de Tijdloze 50 krijgen. Ook hier blijven nieuwe edities spellen fris in het geheugen houden: Twilight Imperium, dat alweer aan zijn vierde editie toe is; Torres, recent door de Goblins heruitgebracht; Java, aangekondigd onder de nieuwe naam Cuzco en Colosseum, na een succesvolle Kickstarter-campagne (al vond ik persoonlijk de Days of Wonder-uitgave stukken mooier).

30. Gloom
29. 1846: Race for the Midwest
28. Mare Nostrum
27. Lost Cities
26. Pueblo
25. Dungeon Twister
24. San Marco
23. Hoogspanning
22. Vorsten van Florence
21. Notre Dame

In dit tiental vallen meteen Lost Cities en Dungeon Twister op. Veel spelers spelen immers ook vaak met twee. Geen wonder dus dat tweepersoonsspellen een klasse apart zijn. Leuk om te zien dat specifieke tweespelersspellen ook de Tijdloze 50 halen. Er zullen er zeker nog volgen.

Ook de hoge plaats van 1846: Race for the Midwest hoeft niet te verwonderen. In onze spellenclub is er een groep die geniet van lange en zware spellen. Maar dat is juist het charmante aan onze vereniging: alle spellen komen aan bod: licht, kort en luchtig, maar evenzeer lang, zwaar en hard. Voor elk wat wils, zodat iedereen zich thuis voelt.

20. YINSH
19. Stenen Tijdperk
18. Cartagena
17. Dominion
16. Vegas Showdown
15. Conquest of the Empire
14. Maharadja
13. Kaiser
12. For Sale
11. Survive: Escape from Atlantis

Spellen naar mijn hart in dit lijstje: eenvoudige regels, makkelijk en snel (ok, met uitzondering van Conquest of the Empire misschien) speelbaar, maar pittig en uitdagend. Let ook op de sterke plaats van Kaiser, een groot spel in een kleine doos, vaak miskend… al zit daar de grafische vormgeving misschien ook voor iets tussen. Het uitproberen waard, zeker als je ziet voor welke prijzen het al van eigenaar wisselt.

En dan onze top 10. Ik denk niet dat iemand deze had kunnen voorspellen. Verrassend, dat is het minste dat je kan zeggen.

10. Die Macher
9. Race for the Galaxy
8. Heroquest
7. Goa
6. Caylus
5. 1830: Railways & Robber Barons
4. Red Dragon Inn
3. Ticket to Ride
2. Agricola

Ja, ook hier zien we jeugdsentiment onder de vorm van Heroquest. Leuk dat we nog plezier kunnen beleven aan spellen uit onze jeugd. Verder ook weer veel toffe spellen: Ticket to Ride, als snel en vlot gateway-spel, Caylus en Agricola als ultieme worker placement-spellen, Goa met zijn onverbiddelijke biedsysteem, Race for the Galaxy als gevorderde San Juan (die we al eerder tegenkwamen) en twee harde (en lange) kleppers: Die Macher en 1830: Railways & Robber Barons. Dat deze 10 spellen broederlijk in een top 10 kunnen staan is leuk, dat die broederlijk naast elkaar op een spelavond gespeeld worden is nog leuker.

En dan het huidige nummer 1, de ultieme aanvoerder van onze allereerste Tijdloze 50. Deze zagen we regelmatig op spelavonden, al is-ie zeker niet voor iedereen weggelegd. Ik ben al benieuwd welk spel deze van de troon zal kunnen stoten.

1. Indonesia

Gloomhaven Ep. 6: Infernal Throne (#21)

Episode 6, Scenario 21: Brute, Cragheart, Spellweaver & Tinkerer

De zwavelstok heeft telepathische krachten, laat dat duidelijk zijn. Door zijn drietand oogt hij dan wel barbaars, door zijn hoeven -zwaar uit de mode tegenwoordig- komt hij gelijk wat achterlijk over, maar sluw en venijnig is-ie wel. “Dwazen,” brult hij, nog voor de huurlingen hun wapens kunnen grijpen. Zijn gebrul galmt door de ondergrondse tempel en lijkt wel de schedels van ons viertal te klieven. De pijn is diep in hun binnenste te voelen, koude rillingen en angstzweet zijn het beschamende gevolg. “Dwazen,” herhaalt de demon, “denken jullie echt dat jullie mij kunnen raken, hier, in mijn eigen tempel? Jullie delven jullie eigen graf!” Met een vuurflits lost zijn massieve en kolossale lichaam op in de duisternis. “Demonen, verpulver dit ellendig zootje ongeregeld!”

Uit het niets verschijnen een sun demon en een frost demon. Die koeienkop met zijn vleesvork was duidelijk het noorden kwijt, want bijtende kou en verzengende hitte zijn nu niet echt de beste vriendjes. “Misschien moeten we ze wat dichter bij elkaar brengen,” mompelt de pientere Tinkerer, “laat me eerst die ijskast wat verder bevriezen,” en gelijk immobiliseert ze de lokale sneeuwstorm. Brute stormt op de vuurbal af en probeert hem in de richting van de frost demon te duwen. Spellweaver heeft er haar buik van vol, zij heeft al veel te veel tijd verloren in deze donkere krochten. “Tijd voor wat gezonde zeelucht,” dus hoe sneller ze hier buiten is hoe liever en ze stormt naar een deur die krakend open zwaait. Maar bij het zien van een nieuw legertje demonen, lost ze toch maar op in de rode gloed van de onderaardse tempel.

Benieuwd naar de reden waarom de Orchid -alweer- haar fijne onzichtbaarheidsmantel moest gebruiken, schiet Cragheart uit de startblokken. Zijn innerlijke oerkrachten stonden stijf gespannen en met een perfecte dosering knalt hij de zonnedemon naar de ultieme duisternis, alvorens hij vooruit spurt naar de plaats waar Spellweaver verdween. “Die ter plaatse trappelende sneeuwstorm kunnen Tinkerer en Brute wel met hun tweetjes aan,” denkt, of beter hoopt, de Savvas.

Maar Brute zou Brute niet zijn als hij ook een keertje nadacht. Terwijl Spellweaver en Cragheart met een superieure efficiëntie twee flame demons en twee earth demons uit elkaar laten spatten, wil Brute natuurlijk niet achterblijven en overmoedig trapt hij de andere deur in. Net op dat moment begint de sneeuwstorm achter hem terug te razen. Met de vrieskou in de rug, kijkt Brute in de gapende holtes van twee nachtdemonen. De felle rukwinden waar hij tegenaan moet beuken om toch maar overeind te blijven, verraden de aanwezigheid van een bende winddemonen.

“De volgende keer denk ik twee keer na,” belooft de Inox aan zichzelf. Puur op overlevingsinstinct perst Brute er zijn allerlaatste krachten uit. Gelukkig raakt ook de frost demon op het eind van zijn krachten. De sneeuwstorm mag dan wel gaan liggen zijn, de windstoten fluiten nog steeds rond Brutes oren en hij voelt zijn krachten met de seconde uit zijn uitgeputte lichaam stromen.

Gelukkig zwaait enkele meters verder een deur open. Spellweaver en Cragheart verdringen elkaar om toch maar als eerste de zaal binnen te stormen om hun lusten verder te botvieren op de demonen. Tinkerer vormt traditiegetrouw de achterhoede en zwaait naar Brute. De kolos kan een glimlach niet onderdrukken bij het zien van de kleine Quatryl en rept zijn gekwelde lichaam naar de deur, dekking zoekend achter Spellweaver en Cragheart. Jankend zakt de Inox op de grond. Mochten ze dit in Gloomhaven zien, zijn reputatie was definitief naar de vaantjes. Maar Tinkerer is immuun voor leedvermaak en de kleine Quatryl knielt gemoedelijk naast de Inox, terwijl ze met een ongekende zachtheid zijn wonden heelt. Brute voelt onmiddellijk de warmte, en daarmee zijn krachten, terug in zijn lichaam stromen. De Quatryl is haar gewicht in goud waard, laat dat duidelijk zijn.

Ondertussen zijn de demonen in een hevige strijd verwikkeld. Helaas voor de winddemonen worden krachten zelf niet weggeblazen, die lessen natuurkunde hadden ze duidelijk gemist. De gebundelde energie van Cragheart en Spellweaver is meer dan een maatje te veel voor de demonen. De wind gaat liggen, de duisternis verandert terug in een warme rode gloed. Slechts één deur trekt alle aandacht, al voorspellen die vreemde tekens erop niet veel goeds.

De deur geeft uit op wat overduidelijk de troonzaal van dit ondergrondse paleis moet zijn. Niks knus en gezellig, helaas, en ook het gezelschap laat te wensen over. Het gehoefd en gehoornd gevaar staat te briesen en te snuiven. “Jullie kunnen me niet raken! Jullie hadden moeten terugkeren toen het nog kon! Dit wordt jullie graf!” Triomfantelijk legt hij zijn gebalde vuist op het altaar van zwart glas net voor hem. Uit een spiraalvormige inkerving straalt een veelkleurige gloed en omringt de Prime Demon met een prachtig polychroom beschermend aura. Spellweaver schudt het hoofd: “zoveel energetische schoonheid voor zo’n monsterlijke lelijkheid, het leven is oneerlijk!”

Meteen wordt duidelijk dat ook Brute weer onder de levenden is. Zijn legendarische domheid heeft zijn belofte (eerst nadenken, weet je nog) alweer doen vergeten. En impulsief gooit de stalen Inox zich op het kolossale monster. Maar hoe hard Brute ook inbeukt op de demon, niets dringt door zijn gigantische aura. Tinkerer wijst naar het altaar. Spellweaver en Cragheart hebben maar een half woord nodig en beginnen al hun innerlijke krachten, hopelijk voor de laatste keer, op het altaar los te laten. Op dat moment snapt Brute -een beetje laat, toegegeven- de hint en begint ook hij met man en macht op het altaar in te beuken. Het lachen van de zwavelstok is nu al een stuk minder. Een nieuwe truc dan maar?

Prime Demon

Het altaar zinkt weg in de grond en verschijnt terug in de volgende kamer. Tegelijkertijd proberen enkele elementals zich uit de barsten en scheuren van het altaar te wringen. Cragheart was echter alert genoeg en slingerde meteen zijn aardse krachten richting altaar. Ook Tinkerer schoot naar voren, Brute in haar zog meesleurend. Snel en sluw als ze is, taxeert Spellweaver de hele situatie. Dat triootje kan het altaar nu wel alleen aan en ze rept zich naar een goed-gecamoufleerde stenen deur aan de andere kant van de troonzaal. Terwijl het altaar implodeert onder de verpulverende kracht van Brute en Cragheart, opent Spellweaver een kist… Pendant of Dark Pacts… “Alsof je daar nu mee wil rondlopen,” zucht ze en propt het onding in haar zak.

Uit het altaar borrelt een wervelstorm naar boven, spinnend en tollend. Vlammen knetteren, ijskristallen spetteren en windstoten razen door de onderaardse tempel. Gelijk weerklinkt gekrijs, oorverdovend botst de echo op de vele muren van de zalen. Het altaar zinkt weg in een krater, de immense leegte implodeert, waarna een fenomenale explosie een schokgolf genereert die de laatste zwervende demonen in het paleis voorgoed uit elkaar rukt. Ook de Prime Demon is niet langer bestand tegen zijn eigen oerkrachten. Zijn polychrome aura spat uiteen, zijn kolossale lichaam zakt als een pudding op de grond, maar verbrijzelt tegelijkertijd, als was hij van kristal, in duizend scherven. Het gekrijs sterft uit, de plotse stilte voelt ongemakkelijk. Ook de rode onaardse gloed begint te verzwakken. Er rest ons viertal niets, behalve alles van waarde mee te roven en terug te keren naar hun dimensie, naar de frisse buitenlucht en naar Gloomhaven.

 

 

De Tijdloze 50

We hadden het al gezegd, op 23 juni organiseren we een spelavond in thema en starten doen we meteen goed met klassiekers. Klassiekers noemen we spellen die we nog steeds graag spelen, die nooit uit onze collectie zullen verdwijnen en die toch al de respectable leeftijd hebben van 10, 15 misschien wel 20 jaar (of nog meer). Voor onze spelavond leggen we de leeftijdsgrens op 10 jaar (publicatie 2008 of vroeger). Een volgende keer zal het misschien wat ouder zijn.

Om ons al een beetje op te warmen willen we natuurlijk graag weten welke klassiekers bij jullie nog steeds bovenaan de hitlijsten staan. Omdat we momenteel exact 50 leden hebben, beperken we ons tot De Tijdloze 50.

Om te stemmen stuur je ons via het contactformulier van deze website jouw top 5 van favoriete spellen van minstens 10 jaar oud (eerste editie in 2008 of eerder, referentie Boardgamegeek bij twijfel) door. Veel klassiekers worden immers -van zodra de licentie vervalt- heruitgebracht, denk maar aan Tikal, Torres en Lost Cities. Of ze krijgen een jubileumeditie, zoals Catan, Ticket to Ride, Carcassonne en El Grande. Stemmen kan trouwens tot woensdag 20 juni 2018, zodat we nog voor de spelavond onze Tijdloze 50 kunnen presenteren.

Zelf heb ik al even gekeken naar leuke spellen van voor 2000 (uitgave 1999 of vroeger, dus strenger dan onze Tijdloze 50) en deze leuke 36 haalden de shortlist (voor zover je die nog short kan noemen).

tijdloze-collage

 

Gloomhaven Ep. 5: Plane of Elemental Power (#10)

Episode 5, Scenario 10: Brute, Cragheart, Spellweaver & Tinkerer

Veel tijd om op krachten te komen, gunt het viertal zich niet. De smaak van de overwinning is zoet en smaakt vooral naar meer. In al zijn impulsiviteit duikt Brute door de immateriële sluier van het zwarte gat. De andere drie volgen op de voet, doorheen de poort naar een andere dimensie, the Plane of Elemental Power.

Alles draait voor hun ogen, de wereld vervaagt. Gehuil en gekrijs laten hun oren tuiten. Het lijkt wel alsof ook hun lichamen tot het uiterste uitgerekt worden, al waren ze een touw in het getouwtrek tussen twee dimensies. Interdimensionaal reizen, het is niet echt comfortabel. Maar plots is alles voorbij. Een nieuwe ruimte concretiseert en ze voelen terug vaste grond onder hun voeten. De lucht zelf blijft echter nog een vage mengeling van kleuren, een wervelwind van vuur en ijs. Hoe makkelijk het daarnet nog was om op adem te komen, zo moeilijk is het nu naar adem te happen. Achter hen zien ze, als enige summiere geruststelling, eenzelfde zwarte gat als een gapende muil, hopelijk naar de vorige dimensie en dus naar Gloomhaven.

De geruststelling is echter pover, want een bonkende stem dreunt krakend door de zware en doodse lucht. “Wie zijn jullie, die mijn trouwe dienaren hebben afgeslacht? Wie zijn jullie, die zomaar mijn rijk binnendringen? Wij zijn jullie, die onwetend jullie dood tegemoet lopen?” Cragheart kan zijn lach niet bedwingen en begint smalend te jennen. “Moeten we nu echt schrik krijgen? Of krijgt het al schrik?” De spanning is te snijden, vonken knetteren door de ruimte en vullen de crypte met een ongekende energie. Dit wordt een aardig stukje moeilijker dan in de vorige dimensie!

Voor de ogen van het viertal materialiseren vuur- en gronddemonen, groter dan ze ooit zagen, krachtiger dan ze vreesden. Het immense krachtveld laat de huurlingen niet alleen baden in het zweet, het is geen sinecure om door te geraken. De piercing bow van Spellweaver zal redding moeten brengen. De Orchid aarzelt geen seconde en boort met een immense kracht pijlen door het energiepantser van de vuurdemonen, die terug hun immateriële vorm aannemen en oplossen in het niets. Ook de gronddemon krijgt een pijl in zijn aardse massa. Niettegenstaande de magische priem van Spellweaver het wezen overduidelijk hindert, lijkt de demon zelf het allerminst op te geven. De frêle Orchid is echter geen partij voor zulke kolos en ze besluit dus maar de benen te nemen en raast naar de deur. Tinkerer, als onderdeurtje van de bende, kiest ook eieren voor haar geld en volgt Spellweaver op voet. Cragheart en Brute zijn er echter als de kippen bij om de kolos letterlijk de grond in te werken. Klus geklaard en ook zij stuiven de verschroeiende hitte van de volgende gang in.

gloomhaven-ep5-sc10-1.jpg

Vlakbij de deur houden twee gronddemonen de wacht. Laat het duidelijk zijn dat wie of wat hier ook de plak zwaait, enorm op zijn privacy gesteld is en niet echt tuk is op een audiëntie. Achter de grondwachters gapen kolkende en stomende lavaputten. Vuurdemonen dansen tussen de putten rond een gigantische vuurbal. Geen van de vier had dan ooit al een zondemon gezien, wat iedereen altijd zei, is waar: je herkent ze wel, als je er ooit een ziet. Het felle licht verblindt, de zengende hitte verlamt, geen tijd te verliezen dus, voor ze hier volledig wegsmelten, verdampen of opbranden.

gloomhaven-ep5-sc10-2.jpg

De brute krachten van Brute en Cragheart zijn ideaal om barsten in de titanische massa van de gronddemonen te rammen. Spellweaver vuurt de ene spreuk en bezwering na de andere af, in de hoop zo het werk voor haar collega’s wat te verlichten. De slimme Tinkerer blijft in de hitte helemaal alert en beslist het veel te felle licht te counteren met een forse portie gitzwarte duisternis. Haar inktbom laat de temperatuur behoorlijk dalen, wanneer ze de vuurbal en ronddansende vlammen tot bedaren brengt. Brute en Cragheart verpulveren verder de gronddemonen en Spellweaver neemt vanop veilige afstand de laatste smeulende vuurtjes voor haar rekening. Door de deugddoende healing van Tinkerer blijft de schade al bij al beperkt.

 

Gloomhaven Ep5 Sc10 4

Wat extra hulp is altijd welkom, denkt Spellweaver, wanneer ze haar mystic ally uit het niets materialiseert. Brute schudt meewarig het hoofd. De Inox is na al die jaren nog steeds absoluut geen fan van dat abstracte energetische getover. Een krakende deur, een splijtende schedel, dat is waar de levende tank op kickt. Maar daar zal de vechtersbaas toch even op moeten wachten. Achter de deur wacht een immense zaal. Kolkende en borrelende lavaputten baden de grond in een donkerrode gloed. Het plafond wordt dan weer helwit verlicht door de immense vuurbal van een zondemon. Helemaal achterin de zaal laait een gigantisch hellevuur op, al zal gauw blijken dat het niet meer is dan een soort paringsdans van vuurdemonen. Maar voor de huurlingen deze levensgrote bakoven kunnen binnenlopen, zullen ze toch weer langs de twee aardse portiers moeten geraken. Deze gronddemonen zijn zo mogelijk nog groter dan de vorige, ze lijken ook extra kracht te putten uit de grond wanneer ze als een gigantische stofzuiger hun fenomenale massa nog wat verder aandikken.

Gloomhaven Ep5 Sc10 3

Tinkerer trekt bleek weg bij het zien van al dat geweld. De kleine Quatryl zit door haar krachten heen. Veel schade zal zij niet meer toebrengen, maar als het meezit kan ze wel de schade beperken. De uitstekende healer zal uiteindelijk een zegen blijken voor deze bende. Voor de derde keer doen Brute en Cragheart waar ze goed in zijn: kracht met kracht counteren. Met verenigde krachten beuken de twee als een uiterst efficiënte stormram in op de gronddemonen. Die zijn duidelijk niet voldoende gebakken in deze steenoven… of toch met een barst uit de oven gehaald. Aarde blijkt niet opgewassen tegen de stalen Inox. En ook de gebalde inwendige energie van de Savvas overtreft ruim de zuivere grondkrachten. “Tot stof zult gij weerkeren,” brult de Savvas. Hij heeft zelf geen idee hoe hij daarbij komt.

Gloomhaven Ep5 Sc10 6

Spellweaver kijkt eerst geïntrigeerd naar de vurige paringsdans. Maar ook zij weet dat je geen olie op het vuur moet gooien. Doven die handel, voor het hier helemaal ontspoort. Samen met haar mystic ally probeert ze buiten het bereik van de likkende vlammen te blijven. Op slinkse wijze weet ze bovendien het energetisch vuurinfuus van de demonen te benutten om haar eigen aanvallen te versterken. De ene na de andere vlam wordt sissend gedoofd. Niet veel later keert de rust weer in de ondergrondse kamer. De temperatuur is draaglijk, eerder gewoon aangenaam warm. De donkerrode gloed van de lava wordt bijna als prettig ervaren. Wanneer Tinkerer uitgeput neerploft en Brute en Cragheart hun verkrampte spieren laten rusten, trekt Spellweaver naar de verste en donkerste uithoek van de crypte. De kist springt spontaan open. Spellweaver houdt de Wand of Darkness tussen duim en wijsvinger. Als er al energie en magie in zit, dan is die toch niet voor een Spellweaver. “Vreemde prul,” denkt ze, “misschien goed om ooit eens voor wat goud te verpatsen.”

Maar dan horen ze terug de initiële bonkende stem. Deze keer niet bulderend door de crypte, maar priemend in hun hoofd. Ze ontwaren een vreemde mengeling van lof en spot. “Interessant,” sist de stem, “zo uitzonderlijk krachtig, zo onverwacht sterk, ik zou jullie perfect kunnen gebruiken… als mijn dienaars in jullie eigen dimensie.” Een rode rots rommelt, barst en verpulvert voor hun ogen. “Welkom in mijn dimensie, laat ons praten,” grommelt de stem.

Spellweaver kijkt naar Tinkerer, Brute en Cragheart kijken naar elkaar. Wat maakt het allemaal nog uit? Ze zijn al eens in een zwarte duisternis gedoken vandaag, een uitstapje in een rode gloed kan er best nog bij. Voorzichtig tuimelen de huurlingen door een lange schacht naar beneden. De lucht rondom hen begint te wervelen en breekt hun val. Van de eerste verbazing bekomen, het stof van hun kleren geklopt, staren ze alle vier naar een mysterieuze onderaardse tempel. Voor hen staat een titanisch monster, gehoornd, gehoefd, maar bovenal afgrijselijk, dreigend met een drietand. Daar buldert de stem terug, bonkend en bonzend in hun hoofd: “Dapper en dom!” “Langs de Serpents’s Kiss River,” gaat de stem verder, “ligt een artefact met een magistrale oerkracht in een antieke vergeten tempel.” En dan de onafwendbare keuze: “haal het voor mij of sterf hier!”

Tinkerer vindt het maar niks. Brute vindt gewoon niks. Cragheart sluit zich aan bij Tinkerer. Wie wil er nu eigenlijk voor een zwavelstok werken? Spellweaver aarzelt, maar met een stem van 1 tegen 3 kan de Orchid haar gelijk toch niet halen. Een vierhoevig monster even gaan inmaken, dat gaat nog een lastige klus worden. Meer iets voor haar goede vriendin, Scoundrel. Maar die moest zonodig met een necromancer gaan afrekenen en zwerft nu over de Misty Sea op zoek naar groter goud en geluk. Ach, wat maakt het uit, op naar the Infernal Throne.

U vraagt, wij draaien

Velen onder ons kennen het wel, of je nu enkel speler of ook verzamelaar bent. Als iemand jou om raad vraagt (iets in de aard van “ken jij nog een leuk spel?” of “ik zoek een familiespelletje als cadeau“), dan rolt er onmiddellijk een ellenlange lijst uit. “Stop, stop… genoeg!” is zelfs vaak het enige dat de spraakwaterval kan doen stoppen. En als je voor de kast (of voor de spellenmuur in de Spelfanaat) staat en iemand vraagt “wat spelen we?“, dan sta je daar vaak met je mond vol tanden. “Dit… of dit… en dat is ook leuk. Ooh, dat is ook al een eeuwigheid geleden. En die, die is niet heel gekend, maar echt goed. En die natuurlijk, een klassieker!” Maar kiezen, neen, dat wordt moeilijk.

Ook op spelavonden is het vaak moeilijk kiezen. Dat merken we bijvoorbeeld op Facebook. Het is niet omdat iemand een spel voorstelt of vraagt, dat het ook gespeeld wordt. Er is gewoon te veel leuks om te spelen. Bovendien komt er een gigantische hoeveelheid nieuwe spellen uit, elk jaar opnieuw. Cult of the new, die moet je dus allemaal snel uitproberen.

Daardoor blijven de gouwe ouwe vaak in de kast. Je wil ze wel spelen, heel graag zelfs, en je kan je nog al die leuke spelmomenten herinneren: de verschillende strategieën, de supercombo’s, de killermoves… Je wou ze per se in je verzameling, je zou ze nooit verkopen, voor geen geld ter wereld. En toch staan ze stof te vangen, weken, maanden, jaren.

Om dat tegen te gaan, organiseren spelverenigingen vaak thema-avonden. Wij zijn natuurlijk niet anders. De oudjes blijven immers leuk en nieuwe of jonge spelers kennen ze misschien nog niet. Op Facebook vroegen we een tijdje geleden naar jullie favoriete spellen, tofste mechanismen, lievelingsauteurs en tot de verbeelding sprekende thema’s. Met die resultaten gaan we nu aan de slag (jaja, geduld, tuurlijk doen we daar iets mee).

De vaste waarden

Mensen kicken op prijzen, ook in de spellenwereld, denk maar aan de vele prijzen (zoals Spiel des Jahres, As d’Or, Gouden Ludo en de Golden Geek Awards). Mensen kicken ook op lijstjes, ook in de spellenwereld. De enige muzieklijstjes die ik volg zijn de Tijdloze Honderd, de Album 500 en de Zwaarste lijst. In de spellenwereld doe ik er zelfs helemaal niet aan mee, daarvoor is mijn spellensmaak iets te afwijkend. Misschien verklaren al die verschillende smaken van al die verschillende spelers net het grote succes van en jullie sterke voorkeur voor klassiekers, de evergreens van de spellenwereld.

Op zaterdag 23 juni 2018 organiseren we een thema-avond waar we de grote klassiekers willen promoten. Niets is verplicht natuurlijk, maar het lijkt ons zeker leuk om ook eens de oudjes van de spellenwereld te promoten. Omdat we ergens een lijn moeten trekken, willen we spellen van minstens 10 jaar oud op tafel brengen. Daarmee beperken we niet eens zo heel veel, zoals je dra zal merken. 10 jaar oud wil zeggen, ten laatste in 2008 uitgebracht en dat zijn er echt wel heel wat. Maar zelfs al moesten we de grens op 18 jaar, “volwassen worden”, leggen, dan nog zou er keuze te over zijn.

Voor velen onder ons begon de hobby met (toen nog, Kolonisten van) Catan (1995) of Carcassonne (2000). 2000 geldt vaak als mijlpaal voor de nieuwe generatie spellen. Alles voor 2000 is voor vele spelers dan ook de prehistorie, toen we nog met zijn allen in het duister tastten, al is niets minder waar. In de jaren ’90 zijn er al pareltjes uitgebracht die de tand des tijds hebben doorstaan, denk maar aan El Grande (1995), Eufraat & Tigris (1997), Ra (1999), Tikal en Torres (beide 1999) en twee fantastische kaartspelletjes van 1997, For Sale en Bohnanza. Elk spel uit dit lijstje mag bij mij zeker en vast op tafel komen, ik schuif graag aan. Ook de klassieker van Fantasy Flight Games, Twilight Imperium (1997), werd meer dan 20 jaar geleden op de markt gebracht en werd vorig jaar, in de vierde editie verder geperfectioneerd. De klepper 1830, zowat de maatstaf voor latere 18xx-spellen, werd zelfs meer dan 30 jaar geleden gepresenteerd (1986), naar Treshams eerste ontwerp, 1829, ondertussen al meer dan 40 jaar oud (1974).

Maar zoals reeds gezegd, in 2000 begon de grote doorbraak. Naast Carcassonne bracht 2000 nog meer moois: Vorsten van Florence, Taj Mahal, Java, Machiavelli en het fantastische racespelletje Cartagena. In 2001 kwam een van mijn persoonlijke favorieten, San Marco, uit met het leuke “I split, you choose“-mechanisme, maar ook Hoogspanning zag het levenslicht. 2002 bracht een van de grootste toppers aller tijden, Puerto Rico, dat jarenlang op Boardgamegeek op nummer één stond. En daarmee was de spellenwereld voorgoed vertrokken, met familie- en expertspellen. Een heel selectief (en persoonlijk gekleurd) overzicht van klassiekers:

2004: Ticket to Ride (USA), Goa, Sint-Petersburg en Genius
2005: Caylus
2006: Imperial, De kathedraal, Thurn & Taxis
2007: Agricola (de lancering van Uwe Rosenberg), Brass, Race for the Galaxy, Galaxy Trucker, Kingsburg, Wikinger, Notre Dame en Im Jahre des Drachen (de lancering van Stefan Feld)
2008: Dominion (de start van het deckbuilden), Pandemie (de opkomst van de coöperatieve spellen), Stenen Tijdperk (worker placement voor het grote publiek).

Je kan dus best meer dan één spelavond vullen met deze klassiekers. Als die cult of the new niet zo knaagde, zou je misschien een veel kleinere spellenkast hebben… en minder keuzestress… en een hogere H-index.

Ach, wat maakt het uit. Maar op 23 juni halen wij de oudjes van onder het stof.

Samen sterk

Zoals ik net zei, zette Pandemie exact 10 jaar geleden de spellenwereld op zijn kop. Natuurlijk speelden we daarvoor ook al coöperatieve spellen. Als kind speelden we al Heroquest en later Dungeons & Dragons. Veel kinderspellen van Haba zijn trouwens ook coöperatief. Maar Pandemie bracht een kentering. Coöperatieve spellen traden uit hun nichemarkt en trokken een groot publiek. Pandemie zorgde dat ook families en occasionele spelers samen tegen het spel ten strijde trokken. Een gezellige babbel, overleg tijdens het spel en samen winnen of verliezen, het was in 2008 de magische cocktail voor succes.

Coöperatieve spellen heb je in alle maten en kleuren, in alle vormen en gewichten. Beenhard of met de vingers in de neus, onverbiddelijk of juist vergevend. Sommige werken met een spelleider, een soort dungeon master, andere hebben een uitgekiend spelmechanisme, waarbij je volledig tegen het spel speelt. Dat alles wordt gekruid met een speciale twist: een verrader, een tikkende klok, wisselende informatie…

Momenteel is Gloomhaven ongetwijfeld de onbetwiste nummer één van coöperatieve spellen (en volgens Boardgamegeek zelfs de onbetwiste nummer één tout court). Ameritrashers hebben vast meerdere partijtjes Arkham Horror, Eldritch Horror of Descent gespeeld. Zombiefans kunnen hun hartje ophalen met Dark, Darker, Darkest, Zombicide en Ghost Stories. Samen ten strijde trekken kan je in Shadows over Camelot of de recente hit This War of Mine. Families halen tegenwoordig hun hartje op met de Legenden van Andor, Pandemie (Legacy), Flash Point en Verboden Eiland. Zelf hou ik enorm van escape rooms (Unlock, Escape Room: The Game en EXIT), het geweldige (en frustrerende) FUSE en, zoals velen ondertussen ook al wel weten, misschien nog het meeste van Living Card Games.

Ook op reis kan je je samen optimaal vermaken. Er zijn immers fijne en verfijnde coöperatieve spellen in een kleine doos, zoals Hanabi, The Game (Extreme) en The Grizzled. Ook The Ravens of Thri Sahashri is een coöperatief kuitenbijtertje voor twee.

Kortom, elk spelersaantal (zeker ook solo), elk mechanisme (deckbuilding, worker placement, action selection etc.) en elk thema kent momenteel meerdere coöperatieve spellen. Voor elk wat wils dus en wij brengen ze graag (allemaal?) op tafel op zaterdag 7 juli 2018.

Een thema-avond per maand dus. Voor augustus is dat dan een 18xx-themadag op 18 augustus, al denk (en vrees) ik dat dat niet voor elk wat wils zal zijn.

Gloomhaven Ep. 4: Ruinous Crypt (#05)

Episode 4, Scenario 5: Brute, Cragheart, Spellweaver & Tinkerer

Aangekomen in Gloomhaven wordt het viertal overdonderd: hun magen knorren, demonen, skeletten en cultists spoken door hun hoofd en in Gloomhaven zelf is het een drukte van jewelste: muziek, geroep, gelach… een groot feest. De stemming hier is helemaal het tegenovergestelde van de Crypt of the Damned. Een of andere edelman trekt plots aan de mouw van Spellweaver… of ze geen zin heeft om hem te vergezellen op de huwelijksfestiviteiten van een of andere edelman. Maar Spellweaver reageert niet en zit duidelijk met haar gedachten nog elders. Brute en Cragheart daarentegen zien een feestje wel zitten. Never underestimate the power of free food! Of het viertal wel even voor een huwelijksgeschenk kan zorgen, want met lege handen aankomen, dat doe je niet. Tinkerer en Spellweaver (bij het horen van “cadeautje” direct terug bij de les) fronsen hun wenkbrauwen… hun zuurverdiende geld meteen uitgeven? En hoe moet het dan met die Ring of Skulls?

Maar de rommelende magen protesteren. Geld moet rollen en de magen moeten gevuld. Ze mogen dan wel huurlingen zijn, ze zijn geen onmensen (ze zijn ook geen mensen, maar goed). Een groot, duur en schitterend cadeau, daar gaan ze voor. Dat zal een rijke stinkerd zeker weten te appreciëren. Maar geld wordt schromelijk overschat. De rijkaards zwemmen in het geld, het cadeau valt niet eens op in de torenhoge berg geschenken. Waarom zou het koppel ook naar vier huurlingen met bedenkelijke reputatie omkijken? Terwijl het nieuwe paar over het stadsplein walst, grijpt Cragheart naar een gebraden speenvarken, rukt het in een beweging van het spit en vreet het in slechts enkele seconden volledig op. Ze hebben misschien een slechte reputatie en nog minder geld, ze zullen zeker geen honger hebben vandaag.

In het feestgedruis kunnen de vier even hun miserie vergeten. Maar dra flitsen herinneringen aan cultists en demonen weer voor hun ogen. Kiezen tussen cholera en de pest, dat is het. Gaan ze morgen een kijkje nemen naar de schrik van de cultists? Of gaan ze de cultists voor eens en voor altijd hun slechte manieren afleren? De nacht brengt raad… het wordt dat laatste!

Cultist

Vastberaden trekt de bende naar de Ruinous Crypt. Uitgerust en volgegeten, ze worden zowaar goedgeluimd. Niet ver buiten Gloomhaven vult een betoverend gezang de lucht. De optimale stemming en het wondermooie gezang laten Tinkerers stoppen volledig doorslaan. Zij begint te raaskallen over een oude Quatryl-traditie waarbij Orchids en Quatryls op een open plek in het bos onder het maanlicht dansen… In haar waanzin stormt ze tussen de bomen, brult iets onverstaanbaars naar Cragheart en verdwijnt het bos in. Brute, altijd iets simpeler van geest, heeft weer maar een half woord nodig… om de boodschap mis te verstaan. Vrouwen, dansen, maanlicht (ook al brandt de zon dan genadeloos), het trage en beperkte brein van de Inox raakt oververhit. Zijn stoppen slaan door, zijn hormonen wellicht op hol. Cragheart staart met open mond naar de totaal gedesinteresseerde Spellweaver, die haar schouders optrekt, maar toch schoorvoetend mee het bos in loopt.

Maar dansende Orchids en Quatryls zijn nergens te bespeuren. Die open plek is er wel, maanlicht echter niet. (Op klaarlichte dag, wat had je nu gedacht?) In de schaduw van de bomen schuifelen cultists, spreuken prevelend. Het haalt vervelende herinneringen op aan de Crypt of the Damned. Enkele geesten zweven mistig boven hun hoofden. Het contrast kon weer niet groter: hun gezang is wondermooi, hun aanblik afgrijselijk. Cragheart verliest zijn geduld. De woede en frustratie wekken een overweldigende innerlijke kracht die iedereen tegen de vlakte slaat. De andere drie zien hun kans schoon om een definitief einde te maken aan het ritueel. Verbijsterd en toch wel lichtjes gehavend door de uitbarsting van Cragheart trekt het gezelschap verder. Tijd om die cultists voor eens en voor altijd te stoppen.

Aan de hand van de antieke runen die Tinkerer wist te ontcijferen, vinden de vier huurlingen vrij snel de Ruinous Crypt, zeer waarschijnlijk het laboratorium van deze verdoemde cultists. Een massieve eikenhouten deur is al grotendeels weggerot en hangt triest in de hengsels. Het viertal stapt meteen in de ijzige kilte van een ronde graftombe. Het ritueel waarin ze binnenvallen is nog vreemder en nog angstaanjagender. Cultists schuifelen rond in vreemde patronen, hun armen maken de meest bizarre bewegingen. Skeletten rijzen her en der op uit de grond. Gelijk wordt de crypte gevuld met een mengeling van gezang en gekrijs. En hoe het juist kan, weet niemand, maar het is er gelijk bitterkoud en gloeiend heet. Als haar eerste verbazing is overwonnen, ontwaart Tinkerer een klein massief stenen altaar in het midden van de ruimte. Net erboven gaapt een gigantisch zwart gat, een immens krachtveld golft als een sluier tussen de crypte en een andere werkelijkheid. Dat er niet veel goeds zal leven in de andere werkelijkheid is zeker, maar nu is er even geen tijd om daaraan te denken. Dit moet gestopt en als het lukt, moet dat gat ook gesloten. Maar eerst de cultists… altijd maar die cultists.

Brute wil naar voor stormen. Zijn benen voelen echter zwaar en lopen gaat moeizaam. Als hij wil uithalen naar een skelet vlakbij, werken zijn armen nog minder mee en als een dood gewicht hangen ze naast zijn lichaam. Spellweaver probeert een vuurbal te toveren, Tinkerer mompelt de ene spreuk na de andere… Geen enkele aanval werkt, niets werkt… Deze vijand is duidelijk van een ander kaliber. Grauwe gezichten staren de huurlingen aan, de cultists lachen hun rotte tanden bloot, de skeletten laten hun vingerkootjes kraken. De aanvallen blijven slechts schampschoten: de skeletten zijn duidelijk nog niet op volle kracht, de cultists zijn nog deels uitgeput van hun duivelse activiteiten. Tinkerer panikeert: “wat als ze iets later waren aangekomen?”

Gloomhaven Ep4 Sc5 1

De paniekaanval werkt heilzaam en Tinkerer schudt de verlamming van zich af. Ook Spellweaver breekt door de bezwering en schiet een vuurbal dwars door een rij cultists en skeletten. De ravage is verbluffend: een cultist brandt zelfs volledig op. Met een artificiële windstoot laait Tinkerer het vuur in het skelet naast haar op en de likkende vlammen reduceren de knoken tot een hoopje as. Brute ruikt bloed en molt het zootje zwaar gehavende cultists. Voor de arme Cragheart blijft er geen vijand meer over. De Savvas wil echter ook zijn deel en neemt een aanloop, springt over een val die iets te duidelijk onder vloertegels zat, en beukt een deur in. Zijn moed zinkt echter gauw in zijn schoenen. Een ijzige stormwind blaast hem bijna terug de deur uit. Drie sneeuwtornado’s razen door de kamer. De innerlijke kracht van Cragheart staat op het punt te bevriezen. Twee rammelende skeletten trekken een gigantische ijspegel van het plafond en keren zich tegen de Savvas.

Gloomhaven Ep4 Sc5 2.jpg

Brute en Spellweaver kiezen de andere deur. De situatie daar is niet veel beter. Drie demonische brandende toortsen baden de ruimte in een verzengende hitte. Ook hier grijnzen twee rammelende skeletten, die -in tegenstelling tot de eerdere knoken- overduidelijk vuurvast zijn. Met een roodgloeiend zwaard in de hand stappen ze op Brute af. Spellweaver weet in de hitte echter haar koelbloedigheid te behouden en boort haar diepe innerlijke winterkrachten aan. Als een gigantische lawine overspoelen haar krachten twee vuurdemonen, die onmiddellijk bevriezen. Over haar schouder kijkt ze door de deur, helemaal naar de andere kant van de crypte waar Cragheart het op zijn eentje tracht te rooien tegen de ijsdemonen. Nu het hier, letterlijk en figuurlijk, al wat minder warm is, kan ze misschien beter die wintergeesten wat gaan opwarmen.

Gloomhaven Ep4 Sc5 3

Nauwelijks heeft de Orchid haar rug gekeerd of de skeletten laten hun wapens kletteren op het harnas van Brute. Aan de andere kant, het lijkt wel telepathisch, deelt ook Cragheart in de klappen van de living bones. Het ziet er niet goed uit, het ziet er helemaal niet goed uit. En waar zit die Quatryl eigenlijk?

Maar Inox en Savvas blijken veel taaier dan Orchids. Brute krijgt er zowaar zin in: hij roept naar Spellweaver dat hij het wel in zijn eentje rooit, terwijl hij breed lachend met zijn rechtervuist enkele knoken uit een skelet boort en tegelijkertijd met de linker de schedel kraakt. Gesterkt door Spellweaver kan Cragheart eindelijk ook zijn innerlijke demonen loslaten. Een titanisch krachtspel wordt het, waarbij de gebundelde krachten van Savvas en Orchid uitendelijk de ijsdemonen laten wegsmelten. Zonder ijspegels en ijssperen zijn de skeletten al wat terughoudender en ook zij keren al snel terug naar het rijk de doden. Spellweaver snelt terug naar Brute, terwijl Cragheart een schatkist openbreekt en het goud in zijn zakken propt.

Ook Spellweaver ruikt geld. In de andere grafkamer had ze ook al een schatkist gezien. Nu Brute toch zijn handen vol heeft met de laatste vuurgeest en skelet, snelt zij naar de kist. Maar daar is de kleine Quatryl weer. Tinkerer voelt ook de goudkoorts. Brute wint het gevecht, waarmee de rust en stilte terugkeren in de crypte. Spellweaver wint de goudrace. Telkens het op geld aankomt, is het toch weer ieder voor zich. Tinkerer kijkt een beetje beteuterd. Geen geld… en weer overmoedig… en weer een gebrekkige communicatie. Nu ja, ze leven nog en het gapend zwart gat lonkt: een poort naar een andere wereld, de poort naar de Plane of Elemental Power.

Even rusten, even op krachten komen en dan in één ruk verder.

18XX-spelers aller landen, verenig u!

flyer 18xx

Een woordje uitleg

18XX is een reeks (BGG, BGG wiki, wikipedia) van -zware- economische bordspellen die het opstarten van spoorwegmaatschappijen en het uitbouwen van het  spoorwegnetwerk in de 19de eeuw simuleert. Francis Tresham bracht het allereerste spel, 1829, al uit in 1974, maar het is 1830: Railways & Robber Barons, uitgebracht in 1986, dat voor de grote doorbraak heeft gezorgd en de start van de 18XX-reeks betekende, met de vele varianten zoals we ze nu kennen.

Het doel in elk spel is hetzelfde: de rijkste speler worden. Om dat te bereiken, verhandelen de spelers aandelen (tijdens de stock rounds) en runnen daarna hun bedrijven (als ze de meerderheid van de aandelen hebben) door het spoorwegnetwerk uit te bouwen, treinen te kopen en te laten rijden (tijdens de operation rounds). Elke 18XX-variant heeft zijn eigenheid, zijn finesses en dus ook zijn eigen regeltjes. Geen twee spellen zijn gelijk, geen twee potjes verlopen hetzelfde.

18XX staat bekend om zijn lange speelduur en hoge complexiteit. De lange speelduur is nodig om het spel volledig tot zijn recht te laten komen. De complexiteit is vooral het gevolg van de hoge spelersinteractie: je moet elkaar goed inschatten en aanvoelen. Weten wanneer je moet kopen en verkopen, is dan ook essentieel in elke 18XX.

Op deze 18XX-speeldag willen wij in de eerste plaats 18XX-fans samenbrengen. Het is immers niet altijd makkelijk om liefhebbers te vinden voor een potje. Daarnaast willen we ook verschillende 18XX-spellen voorstellen en laten spelen. Heb je zelf ook een 18XX-spel liggen dat je graag zou spelen, laat het ons weten en breng het zeker mee. “Beginners” raden we ten zeerste 1846: The Race for the Midwest aan, in het bijzonder omwille van de kortere speelduur (maar reken toch makkelijk 4 à 5 uur).

 

Nog even praktisch

Wanneer

Zaterdag 18 augustus 2018
13:00 Speluitleg (niet verplicht als je het spel al kent)
14:00 Start 18XX (de spellen worden uitgespeeld, tenzij alle spelers het eens zijn om vroegtijdig te stoppen)

Waar

De Spelfanaat
Putsesteeweg 17
2800 Mechelen

Inschrijving

Verplicht via email, gebruik gerust het contactformulier op onze website. Vermeld zeker je voorkeur van 18XX (1830, 1844, 1846, 1854; 1856, 18CZ, Steam over Holland) of laat weten welke 18XX jij wil meebrengen.

Kostprijs

Gratis voor leden
€ 5 voor niet-leden